Podcast: Buiten de krijtlijnen

Hoe stel je een goede toets op? En wat is de rol van toetsing eigenlijk? Met welk doel moet je een toets geven? Een overhoring, examens, toetsen, testen, namen genoeg voor dit fenomeen maar wat ben je er mee als leerkracht? Is het enkel voor een cijfer of kan je er ook meer mee?

We duiken in de wereld van de toetsen en doen dat met Dominique Sluijsmans en Arjen Nanninga. Dominique is lector aan de Hogeschool Rotterdam en werkt als zelfstandig onderwijskundige en begeleid daarbij scholen en opleidingen rond ondermeer toetsing. Arjen is zorgcoördinator in een school in Nijmegen en werkt ook bij toetsrevolutie. Alles wat je ooit wou weten over toetsen, met Dominique en Arjen.

Buiten De Krijtlijnen is een podcast over onderwijs. Aan de hand van gesprekken met experts, leerkrachten, directeurs, pedagogen en ondernemers probeert het antwoorden te vinden op de onderwijsvraagstukken van deze tijd. Maar deze podcast wil ook inspireren, creëren en motiveren. Buiten De Krijtlijnen werd opgericht door Rinke Vanhoeck en is sinds 2024 onderdeel van het Expertisecentrum Onderwijs en Leren van Thomas More te Rotterdam.

Deze, en andere afleveringen van deze Vlaams-Nederlandse podcastserie vind je via https://podcastluisteren.nl/pod/Buiten-de-krijtlijnen

Podcast: Tjipcast over de doorstroomtoets

Wat toetst de eindtoets in het basisonderwijs eigenlijk? Met Karen Heij (ook te zien via youtube.com) 

Over de rol en functie van de eindtoets (Nu de doorstroomtoets) in het primair onderwijs. Over de geschiedenis van de eindtoets, over wie nu eigenlijk gaat over de doorstroming, over de vroege selectie en de verplichting van een leerlingvolgsysteem, en wat dit voor gevolgen heeft voor gelijke kansen voor leerlingen. Stof tot nadenken over wat het doet met kinderen en ouders, en dat toetsuitslagen eigenlijk een soort labels zijn geworden, en kunnen werken als self-fulfilling- prophecies. Hoe rijmt dit met het feit dat ontwikkeling van kinderen niet te voorspellen is? 

Luister: www.tjipcast.nl/lesgeven/wat-toetst-de-eindtoets-in-het-basionderwijs-eigenlijk? 

Handreiking schooladvisering (versie januari 2024) - Rijksoverheid

Handreiking om leerkrachten, intern begeleiders en schoolleiders te ondersteunen bij het tot stand komen van het schooladvies van leerlingen in groep 8.

De actuele Handreiking is te vinden via de Rijksoverheid.

Leidraad: Onderwijs vanuit hoge verwachtingen

Uitgave: september 2021

Leerkrachten maken voortdurend keuzes voor leerlingen. Dit gebeurt mede op basis van verwachtingen die zij hebben van individuele leerlingen en over de groep. Deze verwachtingen zijn gebaseerd op allerlei gegevens en ideeën over de leerling. Soms zijn ze onderbouwd, maar soms berusten ze ook ten dele op intuïtie.

Leerkrachtverwachtingen blijken een sterke voorspeller voor het handelen van de leerkracht en dat heeft invloed op de ontwikkeling van leerlingen. Verwachtingen sturen het bewuste handelen van leerkrachten, maar spelen ook een rol in een aantal processen waar de leerkracht zich minder bewust van is. In de leidraad 'Onderwijs vanuit hoge verwachtingen' voor het primair onderwijs vind je kennis over leerkrachtverwachtingen vertaald in zes praktische aanbevelingen:

1. Wees je bewust van je verwachtingen van leerlingen

2. Wees je bewust van de manieren waarop je verwachtingen communiceert naar leerlingen

3. Werk vanuit hoge verwachtingen: groepeer flexibel

4. Werk vanuit hoge verwachtingen: stel heldere leerdoelen

5. Werk vanuit hoge verwachtingen zorg voor een positief klasklimaat

6. Benut de kracht van het team

Naast een beschrijving van de belangrijkste inzichten uit wetenschappelijk onderzoek naar leerkrachtverwachtingen, zijn aanbevelingen voor de praktijk vertaald. Hierbij horen suggesties voor activiteiten die je als leerkracht kunnen helpen om je bewust te worden van je verwachtingen en om (nog meer) te gaan handelen vanuit hoge verwachtingen van alle leerlingen. 

De Leidraad is een uitgave van Onderwijskennis.nl. Op deze site vind je ook de leidraad, poster en infographic (zie bijgaande afbeelding).

Tip: luister ook naar de podcast met o.a. LEPOVO-lector Linda van den Bergh, Webinar Onderwijs vanuit hoge verwachtingen

En luister naar de podcast over het belang van hoge verwachtingen, met basisschooldirecteur Renald Gunsch en lector didactiek en hoge verwachtingen Lia Voerman.

VO-Raad: Brochure kansengelijkheid: later selecteren

Hoe kan je als school concreet werk maken van later selecteren, en hoe draagt dit bij aan kansengelijkheid? In een nieuwe brochure van de VO-raad vinden schoolleiders en -bestuurders achtergrondinformatie en tips. Ter inspiratie worden ook vijf praktijkvoorbeelden gedeeld, waarin scholen vertellen hoe zij aan de slag zijn gegaan met later selecteren en hiermee werken aan kansengelijkheid.

Deze publicatie over aanvullend onderwijs is het derde deel van een reeks ‘Werk maken van kansengelijkheid’. Zie ook de brochure over schoolkosten en de brochure over aanvullend onderwijs bij de VO-Raad.. 

Lees de brochure bij de VO-Raad >

‘Leerlingen zonder talenten hebben wij nog nooit gezien’

Marenka van Toor is docent Nederlands op het Candea college en was tijdens het schrijven van dit artikel de contactpersoon voor de basisscholen.

Zij schreef dit artikel in Van Twaalf tot Achttien, januari-februari 2020: “Leerlingen zonder talenten hebben wij nog nooit gezien’.

Grimeren op de woensdagmiddag, het vak Engels op een hoger niveau volgen, wekelijks freerunning en je verdiepen in de klassieke oudheid: op het Candea College in Duiven is er iedere dag maatwerk voor alle leerlingen in de onderbouw.
Drie jaar geleden heeft een grote groep collega’s op het Candea College nagedacht over gewenste onderwijsontwikkeling voor de school. Er is gedroomd, gedacht over hoe het anders kan, er zijn leidende principes gedefinieerd en er is een ander organisatiemodel geschetst. De toekomstrichting is geschetst als een kompas voor toekomstige ontwikkelingen, de broncode.

Lees verder in het artikel

In de Candea Nieuws-brief is te lezen dat de interventie werkt!

‘Docenten als onderzoekers: inspirerend, nuttig en emanciperend’

Marenka van Toor, docente Nederlands, adviseur po-vo en onderwijskundige in opleiding gaf een interview aan het blad Van Twaalf tot Achttien. Het verscheen in november 2022.

Lees dit informatieve artikel, waarin zij vertelt welke meerwaarde onderzoekende docenten hebben, hier terug.

Het Pygmalion Effect

Lector didactiek van hoge verwachtingen van de Hogeschool Rotterdam, Lia Voerman, schreef dit artikel over hoge vs. lage verwachtingen. En vooral: hoe kun je als leerkracht/docent uitgaan van hoge verwachtingen?

Lees haar artikel.

Bron afbeelding: het artikel, dat werd gepubliceerd in Welwijs 2023, jaargang 34 nr. 4.

Candea mini-maatwerklessen

Het Candea College biedt dagelijks mini maatwerklessen aan, aan leerlingen in groep 7 en groep 8 van de basisschool. Aanmelden voor deze lessen gaat via de leerkracht van de basisschool.Candea onderzocht of mini-maatwerklessen hebben bijgedragen aan een soepele overgang van primair naar voortgezet onderwijs?

Bekijk de infographic

Lees verder op de site van Candea

Inspectie van het Onderwijs: ‘Feiten en fabels in de overgang van po naar vo’

Op de leestafel, een suggestie uit een van onze binnenkringen: rapportage vanuit de Inspectie van het Onderwijs: Feiten en fabels in de overgang van po naar vo. Door de projectgroep Doorstroomonderzoek po-vo is in 2021 onderzoek gedaan naar de wijze waarop basisscholen in schooljaar ‘20-’21 invulling hebben gegeven aan de adviesprocedure in groep 8. Naast de uitkomsten van het onderzoek, die zijn te vinden op Eerste uitkomsten doorstroomonderzoek po schoolloopbanen | Primair onderwijs | Inspectie van het onderwijs (onderwijsinspectie.nl), zijn er verschillende fabels die er leven in en over het onderwijs aan het licht gekomen. Deze fabels komen in deze rapportage stuk voor stuk aan de orde, met daarbij de beschrijvingen van de bijbehorende feiten, incl. toelichting én voorbeelden.   

IQ110 - spel

Het doel van dit spel is om te ervaren wat onrechtvaardigheid met je doet. Je kruipt in de huid van een leerling gedurende zijn of haar schoolloopbaan. Alle leerlingen hebben een IQ van rond de 110, maar allemaal hebben ze een andere sociaal economische status en culturele achtergrond.

Het spel is ontwikkeld door een groep onderwijsprofessionals die samen een onderneming zonder winstoogmerk hebben opgericht, met als doel om het probleem van kansenongelijkheid inzichtelijker en concreter te maken en om acties tegen ongelijke kansen te faciliteren en te stimuleren. Alle inkomsten worden gebruikt om het spel verder te ontwikkelen en te verspreiden. Een aanrader om te spelen met je collega’s en de dialoog aan te gaan.

Het spel - IQ110

Vraag aan de Kennisrotonde: welke interventies op het gebied van samenwerking tussen po- en vo-scholen dragen bij aan voor leerlingen succesvolle eerste leerjaren van het vo?

De website kennisrotonde.nl is een vraagbaak voor iedereen in het onderwijs: een uniek loket voor de beantwoording van onderwijs- en jeugdvragen met kennis uit onderzoek.

Iedereen die werkt in of nabij de onderwijspraktijk van het basisonderwijs, voortgezet onderwijs, (voortgezet) speciaal onderwijs, middelbaar beroepsonderwijs, lerarenopleiding, volwasseneneducatie, of werkt in het jeugddomein, kan vragen stellen. Deze vragen beantwoordt de Kennisrotonde met wetenschappelijk gefundeerde inzichten over wat wel en wat niet werkt. Dit helpt professionals om wetenschappelijk onderbouwde keuzes te maken in de praktijk.

De volgende vraag werd ingestuurd: welke interventies op het gebied van samenwerking tussen po- en vo-scholen dragen bij aan voor leerlingen succesvolle eerste leerjaren van het vo?

Hierop werd antwoord gegeven, dat te lezen is bij de Kennisrotonde.

‘De grote (on)gelijkmaker. Onderwijs in een ongelijke samenleving’. Kijk en luister naar de oratie van dr. Louise Elffers (2023)

Lector Linda van den Bergh vindt dat deze oratie niet mag ontbreken op de leestafel (oratie begint na vijf minuten):

Naar de middelbare. De overstap van po naar vo. Uitgave van Sardes (2019)

Lector Linda van den Bergh legt het magazine ‘naar de Middelbare. De overstap van po naar vo’ op de leestafel. Het betreft een uitgave van Sardes, uit november 2019. Inhoud:

PABO-ALO’s, wat zijn de ervaringen tot nu toe?

In Lichamelijke Opvoeding-magazine 5 (juni 2021) wordt gekeken naar de combinatie van de Pabo met de ALO:

Steeds meer hogescholen bieden een gecombineerde Pabo-ALO-opleiding aan.
De vorm verschilt. Het doel is hetzelfde: het opleiden van dubbelbevoegde leerkrachten die breed inzetbaar zijn. Hoe goed zijn
deze nieuwe opleidingen? Vorige keer in Lichamelijke Opvoeding Magazine ging het over het ontstaan van de Pabo-ALO’s. Nu over de praktijk: wat zijn de ervaringen tot nu toe?

Dit artikel is het vervolg op het artikel van mei 2021.

Waarom een gecombineerde Pabo-ALO een goed idee is

In Lichamelijke Opvoeding-magazine 4 (mei 2021) wordt gekeken naar de combinatie van de Pabo met de ALO:

Op de HAN zijn ze er drie jaar mee bezig. Bij Fontys en Hanzehogeschool Groningen ronden ze nu het eerste jaar af. En op de CALO van Windesheim werken ze met een pre- Pabo minor waarna het vijfde jaar gevolgd kan worden.
Een gecombineerde Pabo-ALO. Twee volwaardige opleidingen in vier of vijf jaar. Hoe kan dat goed gaan? Op verzoek van ALO Nederland vertellen vier onderwijsprofessionals vanuit Pabo en ALO over hun ervaringen met het nieuwe opleidingstraject. Is het een kwalitatieve teloorgang? Of juist een geweldig goed idee?

Lees meer over 10-14 onderwijs bij het Tienercollege door Prisma in Doetinchem

Het Prisma in Doetinchem doet ‘t: lesgeven aan leerlingen in de leeftijd 10-14. Lees verder over het Tienercollege in de brochure:

SOOOOL10-14 video bij het vijfjarig bestaan

Bij het vijfjarig jubileum van SOOOOL10-14, het Tienercollege van Horst aan de Maas, waarin het Dendron College, Dynamiek Scholengroep en Yuverta samenwerken, is een naast een magazine ook een video uitgebracht.

Wat is eerlijk?

In de LEPOVO-onderzoekslijn 2 is bewustwording van professionals een belangrijk thema. Deze zelfscan (PDF), ontwikkeld door Marijke van Vijfeijken (HAN), is hier een hulpmiddel bij. In de selfscan staan stellingen waarvan uit wetenschappelijk onderzoek bekend is dat die een positieve bijdrage leveren aan kansengelijkheid in de klas. De zelfscan bestaat uit zeven onderdelen: 1. Leerdoelen 2. Hoge verwachtingen 3. Erkenning en waardering van verschillen 4. Samenwerken met ouders 5. Compenseren van onderwijsachterstand 6. Rechtvaardig beoordelen en beslissen 7. Leerlingen van en met elkaar laten leren.

Met behulp van de zelfscan kun je als professional een inschatting maken over de mate waarin je bijdraagt aan gelijke kansen voor leerlingen uit verschillende sociale groepen. Je houdt hiermee jezelf een spiegel voor. Daarnaast kan de scan ook gebruikt worden als startpunt voor dialoog met het team over het (nog meer) werken aan gelijke kansen.

Wat is eerlijk? - Uitgeverij PICA (pdf)

SOOOOL10-14 jubileummagazine bij het vijfjarig bestaan

Bij het vijfjarig jubileum van SOOOOL10-14, het Tienercollege van Horst aan de Maas, waarin het Dendron College, Dynamiek Scholengroep en Yuverta samenwerken, is een magazine uitgebracht.