Leestafel
Via onze digitale leestafel delen wij interessante lees-, kijk- of luistertips die aansluiten bij onze thema’s. De focus van de LEPOVO-leestafel ligt bij het handelen van de onderwijsprofessional die werkt met 8- tot 14-jarigen en wat dit betekent voor opleiding en professionalisering. De aanbevelingen zijn gedaan door mensen uit praktijk, opleiding en onderzoek. Heb jij een tip?
Filter op thema’s
Artikel van onderwijs-wetenschap.nl: Wie onderwijssucces alleen afmeet aan cijfers en toetsresultaten, mist een belangrijk deel van het verhaal, liet onderzoeker Lynn van Vugt van de Universiteit Maastricht zien. Door gegevens over schoolprestaties naast informatie over onder meer nieuwsgierigheid, probleemoplossend vermogen en sociale relaties te leggen, ontstaat volgens haar een vollediger beeld van de ontwikkeling van leerlingen.
LEPOVO maakte eerder al kennis met de Groeiradar, ontwikkeld door o.a. onderwijskundige Marenka van Toor. Sindsdien zette zij een Oudercafé op voor Het Westeraam in Elst. Ze vertelt hierover bij de VO-Raad.
Wij-leren.nl presenteert een serie over toetsing in het onderwijs. In deze artikelenserie wordt ingegaan op vragen die leven rondom toetsing in het basisonderwijs.
Karen Heij schrijft in deze editie over referentiekaders: wat zijn dat, welke niveaus onderscheiden ze, wat staat er concreet in waar wringt het in de praktijk?
De Gelijke Kansen Alliantie (GKA) heeft een bundel met ervaringen in heel Nederland uitgebracht: ‘Land vol kansen’. Uitgelicht: de ervaring van Midden-Groningen, ‘Soepele overstap van primair naar voortgezet onderwijs’. Lees de bundel ben bekijk de video uit Midden-Groningen.
Tijdens het commissiedebat Toetsen en examens (9 september 2026) kondigde staatssecretaris Tielen aan dat de staatscommissie die de dalende onderwijsresultaten gaat onderzoeken, ook het selectiemoment rond twaalf jaar in haar opdracht krijgt. Tot het advies er ligt, kiest het kabinet voor afwachten en beperkt het zich tot het stimuleren van brede brugklassen.
De Onderwijsraad signaleert dat de relatie tussen ouders en scholen verhardt. Het aantal geschillen bij landelijke commissies neemt gestaag toe en een derde van de leerkrachten in het basisonderwijs ervaart werkstress door het contact met ouders; in het voortgezet onderwijs groeit dat aandeel. In het advies (10 september 2026) zoekt de raad de oorzaak niet bij individuele ouders of leerkrachten, maar bij beleid dat de verhouding tussen beide ongemerkt heeft veranderd.
Op de LEPOVO leestafel: Hoe kijk jij aan tegen toetsing rond de overgang po-vo? Dit vroeg de PO-Raad aan René Kneyber (auteur, oud-kroonlid Onderwijsraad), Zeki Arslan (onderwijsdeskundige diversiteit) en Arthur Bakker (hoogleraar UvA).
Kijk- en leestip: op 9 september 2026 debatteerde de vaste Kamercommissie OCW met staatssecretaris Tielen over toetsen en examens. De doorstroomtoets, de terugkeer naar één toetsaanbieder en het selectiemoment kwamen uitgebreid aan de orde.
Leestip via de Gelijke Kansen Alliantie: in de gemeente Tiel groeit een groep kinderen op die meer nodig heeft dan alleen een passend schooladvies. Sommige leerlingen groeien op in gezinnen waar laaggeletterdheid speelt, waar thuis weinig ondersteuning mogelijk is of waar school niet vanzelfsprekend centraal staat. Voor deze leerlingen kan de overstap van de basisschool naar het voortgezet onderwijs extra uitdagend zijn. Om deze overgang prettiger te laten verlopen, is De Overstap Tiel ontstaan.
HAN University of Applied Sciences heeft in opdracht van het College voor Toetsen en Examens (CvTE) onderzoek gedaan naar hoe leerkrachten uit groep 8 data uit verschillende informatiebronnen gebruiken bij het opstellen van het schooladvies. Hierbij is ook gekeken naar de rol van de doorstroomtoets.
Juist op scholen met relatief veel kinderen uit gezinnen met een hoge sociaal- economische status is het aandeel bijstellingen van het schooladvies na het maken van de doorstroomtoets het hoogst. Daarnaast zijn de verschillen tussen de verschillende toetsaanbieders afgenomen, maar nog niet verdwenen. Dit concludeert de PO-Raad in de jaarlijkse themarapportage over de doorstroomtoets.
Een leerkracht vroeg aan de Kennisrotonde van het NKO of observaties van executief functioneren tot een beter onderbouwd schooladvies zouden kunnen leiden. De Kennisrotonde zocht uit wat uit onderzoek bekend is. De Kennisrotonde gaf antwoord.
Nina Hosseini onderzocht hoe pabo-studenten denken over de oorzaken van ongelijke kansen van leerlingen. Ze pleit ervoor in de opleiding meer aandacht te besteden aan de rol die leerkrachten hierbij kunnen spelen. Lees haar artikel in Didactief.
Laterselecteren.nu is een initiatief dat gestart is door de Vereniging Openbaar Onderwijs.
VOO signaleerde dat het vraagstuk rond selectie al jaren vastloopt, ondanks de overweldigende hoeveelheid onderzoek en adviezen die allemaal zeggen: we doen het nu niet goed. Daarom zocht VOO de samenwerking op tussen verschillende onderwijsorganisaties, wetenschappers, schoolbesturen, docenten, onderwijsexperts en ouders.
Het Nederlandse voortgezet onderwijs selecteert leerlingen al vroeg naar niveau. Dit beïnvloedt prestaties, welzijn en kansen en roept de vraag op of later selecteren gelijke kansen bevordert.
De Radboud Universiteit actualiseerde de NKO-themapagina over differentiatie tussen klassen in het voortgezet onderwijs. Het nieuwe overzichtsartikel is hier te lezen.
In het po en vo moet minder worden gekeken naar de uitkomsten van de toetsen die leerlingen maken, en meer naar de leerling zelf. Dat staat in het adviesrapport van de Onderwijsraad ‘Kijk anders naar toetsing’. Toetsen moeten minder leidend zijn bij rapporten, diploma's, toelating tot scholen of de overgang naar een volgend schooljaar.
Uit het recente rapport De Staat van het Onderwijs 2026 van de Inspectie van het Onderwijs blijkt opnieuw dat de kansen van leerlingen in Nederland niet overal gelijk zijn. Waar een kind opgroeit, heeft aantoonbaar invloed op de schoolloopbaan die het doorloopt – en daarmee uiteindelijk ook op de positie op de arbeidsmarkt.
Op 13 maart 2026 gaf Sofie Sergeant aan de Hogeschool Utrecht een openbare les: ‘Veerkracht en inclusie in het onderwijs’ bij haar insallatie als bijzonder lector 'Inclusie en Veerkracht in het Onderwijs' binnen het HU lectoraat Jeugd.
In haar lectorale rede opent Jarise Kaskens een nieuw hoofdstuk in het lectoraat Didactiek van hoge verwachtingen van Hogeschool Rotterdam: elke leerling verdient de kans om zijn of haar talenten volledig te ontwikkelen. Aandacht voor de didactiek van hoge verwachtingen is urgent en actueel.
Blog Pedro de Bruyckere naar aanleiding van een overzicht van internationaal curriculumbeleid (Centre for Education Systems): ‘Wie écht iets wil veranderen aan curriculumkwaliteit en -gelijkheid, moet investeren in coherentie, ondersteuning en realistische verwachtingen van wat leraren kunnen dragen.’
Op de LEPOVO-leestafel: Sectorrapportage PO-Raad over de doorstroomtoets. Lees: ‘Een analyse van de advisering in groep 8 en de rol van de doorstroomtoets’.
Op de LEPOVO-leestafel: Stichting BOOR (Rotterdam) ziet grote en onverklaarbare verschillen tussen doorstroomtoetsen van verschillende aanbieders, die niet aansluiten bij het leerlingvolgsysteem en twijfels oproepen over de validiteit. Ze namen de proef op de som.
Op de LEPOVO-leestafel: De PO-Raad volgde het Tweede Kamer-debat (december 2025) over het stelsel waar de doorstroomtoets onderdeel van is. De politiek maakte afspraken: liefst al in 2027 een eenduidige doorstroomtoets.
De GroeiRadar, van VMBO-school Westeraam in Elst, laat in één oogopslag zien hoe een leerling zich ontwikkelt. Alle aanwezige data zoals cijfers, beoordelingen, referentieniveaus en informatie over executieve vaardigheden worden automatisch verzameld en weergegeven in een overzicht met kleuren. De kleuren geven twee jaar lang per periode weer of een leerling over voldoende kennis en vaardigheden beschikt om het huidige niveau te vervolgen of bijvoorbeeld op een hoger of lager niveau te vervolgen.
Op de leestafel: Longread van dr. Anna Bosman, geschreven voor het Onderwijscongres van GL-PvdA op 24 mei 2025.
Oratie uitgesproken op 14 februari 2025 door prof. dr. Frank Cornelissen (UvA), CAOP-leerstoel Innovatie in het onderwijs.
‘Alleen opstaan vergt moed, samen opstaan vormt een beweging, met z’n allen opstaan creëert de toekomst’, is de quote waarmee de oratie opent.
Lees de hele oratie hier terug.
Literatuurverkenning van de HAN naar kansengelijkheid in het Nederlandse onderwijs. Kansenongelijkheid in het onderwijs is een probleem met oorzaken en oplossingen op verschillende niveaus en bij verschillende actoren. Ook geeft dit document zicht op de diversiteit aan oorzaken en oplossingsrichtingen.
Het online Tijdschrift voor onderwijspraktijkstudies (TOPS) deelt artikelen rond diverse thema’s. Een ervan is kansengelijkheid. Lees er dit artikel: ‘Gelijke kansen en aandacht voor begaafdheid: een (on)verenigbaar ideaal?’
Het online Tijdschrift voor onderwijspraktijkstudies (TOPS) deelt artikelen rond diverse thema’s. Een ervan is kansengelijkheid. Je leest er bijvoorbeeld deze introductie door Floris Burgers en Eddie Denessen: ‘Koersen op een complex ideaal: de kansketen als middel voor evenwichtiger schoolbeleid voor gelijke onderwijskansen.’